De Woestijn zal bloeien: onderweg naar Susiya door de Heuvels van Judea

We zijn onderweg naar het historische dorp Susiya (of Susya). Het ligt op een kleine 20 kilometer afstand van Hebron en was vele eeuwen een bloeiend Joods dorp aan de rand van de Woestijn van Judea.

Op de weg ernaartoe val je al in de ene verbazing naar de andere. Het gebied is zo onbeschrijfelijk mooi, foto's doen de werkelijkheid absoluut geen recht. Gouden heuvels die overgaan in vlaktes, schitterende vergezichten, ruige rotsformaties.

In Bijbelse termen valt het gebied waar we door rijden onder het erfdeel van de stam Juda (Judea) en wordt in de Bijbel daarom ook de 'Heuvels van Judea' genoemd, een ruig, heuvelachtig landschap. Zie voor 'Heuvels van Judea': Jozua 20:7, Jozua 21:11, 2 Kronieken 26:10 en Lucas 1:39.

In rode aanduiding de Judese Heuvels met onze bestemming als stip.

De lucht is stralend blauw met in het westen witte wolkenflarden. Aan beide zijden van de weg zien we regelmatig aangeplante velden met groene olijf- en wijngaarden. Ik moet de rest van de busreis denken aan de vele profetische woorden in Ezechiël, Jesaja en Amos met daarin beloften hoe God Zijn volk zal terugbrengen, het land Israël weer vruchtbaar zal maken, woestijnen zal laten bloeien, bomen ontspruiten en vrucht dragen.

Zie voor deze beloften o.a.: Ezechiël 34:27, Ezechiël 36:8-9, Ezechiël 36:30, Ezechiël 36:34-35, Jesaja 27:6, Jesaja 35:1-2, Jesaja 41:18-20 en Amos 9:13-15.

Aangekomen bij Susiya ben ik (sowieso vanwege mijn historisch / archeologische achtergrond) met stomheid geslagen. Het is een schitterende locatie in het hart van Judea, waar je de overgang ziet van vruchtbare heuvels naar de dorre woestijnvlakte, en waar eeuwenlange Joodse geschiedenis zichtbaar is door de vele ruïnes en resten.

Het oude Susiya is een van de meest fascinerende archeologische plekken in de heuvels van Judea. Iedereen kent deze oude plaats vooral om de prachtig bewaard gebleven synagoge met haar iconische mozaïekvloeren, maar wie erdoorheen loopt, ontdekt veel meer: het verhaal van een bloeiende Joodse dorpsgemeenschap die hier eeuwenlang leefde, bad en vasthield aan Gods Woord. Een geschiedenis die laag op laag ligt: van de Hellenistische tijd tot ver in de islamitische perioden. Daarmee omspant Susiya aantoonbaar 14 tot 15 eeuwen en meerdere tijdperken:

• Hellenistische periode (2de eeuw voor Christus)

  De eerste sporen van bewoning dateren uit de 2e eeuw voor Christus, tijdens de Hellenistische tijd (na Alexander de Grote, onder Seleucidische invloed). Vondsten van wijnpersen, boerderij-structuren, aardewerk en munten uit deze tijd. Dit was een agrarische nederzetting/een klein dorp.

• Romeinse periode (1ste - 2de eeuw na Christus)

  Continue bewoning tot in de vroege Romeinse tijd, waaronder een munt uit de Grote Opstand (66-70 na Christus) met de inscriptie "Voor de Verlossing van Zion". Na de Bar Kochba-opstand (132-135 na Christus) raakte de site grotendeels verlaten, waarschijnlijk door zware Romeinse repressie en demografische verschuivingen in Judea, waarbij veel Joodse gemeenschappen werden verwoest of verdreven.

• Late Romeinse en vroege Byzantijnse periode (eind 3de - 4de eeuw na Christus)

  Rond eind 3de / begin 4de eeuw na Christus herleefde Susiya sterk, start van de bloeiperiode als Joods dorp in de late oudheid.

• Byzantijnse periode (4de - 7de eeuw na Christus)

  Dit waren de hoogtijdagen van Susiya. De synagoge kreeg haar definitieve vorm in de 4de-5de eeuw na Christus, werd uitgebreid en versierd met de beroemde mozaïeken. Het dorp bloeide welvarend met huizen, straten, winkels en landbouw: piek in de 5de tot 6de eeuw na Christus.

• Vroege islamitische periode (7de - 9de eeuw na Christus)

  Na de islamitische verovering (rond 636-638 na Christus) bleef de synagoge in gebruik tot minstens de 9de eeuw. Het dorp bleef een belangrijk centrum in de Judese heuvels tijdens de vroege islamitische tijd.

• Middeleeuwen (11de - 13de eeuw na Christus)

  Na een mogelijke onderbreking werd Susiya herbouwd als agrarische nederzetting in de 11de-13de eeuw (onder Islamitische invloed). Het was toen een dorp gericht op veeteelt en beperkte landbouw, zonder verdedigingsmuren. Na de middeleeuwen werd de site verlaten tot moderne opgravingen vanaf 1967 (en intensiever vanaf de jaren 1980) de resten blootlegden.

Synagoge

De synagoge die we voor ons zien, stamt uit de late Romeinse en Byzantijnse periode. Dit maakt haar, ook vanwege de adembenemende mozaïeken, tot een van de mooiste en best bewaarde voorbeelden van een Byzantijnse synagoge in Israël.

Waarschijnlijk werd de eerste versie van de Synagoge al in de 3e eeuw na Christus gebouwd. Die vroege bouw trok meer mensen naar Susiya, waardoor de gemeenschap groeide en bloeide. De synagoge stond centraal op de heuveltop als gebedsplaats en centrum voor het dorp, hier kwam men samen als gemeente. Haar mozaïekvloeren zijn nog altijd adembenemend mooi: prachtige geometrische patronen afgewisseld met symbolen die rechtstreeks verwijzen naar de Tempel en de Joodse feesten: de menorah, de ark, de shofar, de etrog en de lulav.

Hier leefde, vele eeuwen na de val van de Tempel, voor generaties lang een Joodse gemeenschap. Er werden woningen gebouwd, ondergrondse grotten, gangen en opslagruimtes in de rotsen uitgehouwen. Bijzonder is dat ook meer dan 30 uitgehouwen mikva'ot (rituele baden) zijn aangetroffen: een bewijs van naleving van Bijbelse reinheidsvoorschriften door een Joodse bevolking. Er zijn archeologen die deze plek daarom ook suggereren als een mogelijk toevluchtsoord voor priesters (Kohanim) na de val van Jeruzalem.

Na de islamitische verovering in de 7de eeuw bleef de synagoge in gebruik tot minstens in de 9de eeuw en het dorp bleef een belangrijk centrum in deze vroege islamitische periode.

Daarna nam de bevolking af maar bleef het waarschijnlijk bewoond tot in de middeleeuwen (11de eeuw), waarna ze weer in omvang toenam als agrarisch gehucht gericht op veeteelt en kleinschalige landbouw. Pas later (13de eeuw) raakte de site volledig verlaten, tot zoals gezegd archeologische opgravingen de vele schatten blootlegden.

Tijdens ons bezoek aan Susiya werd wederom archeologisch onderzoek verricht.

Ik kijk nog eens goed om me heen. Schitterende golvende zandheuvels, dorpen en paden die verdwijnen in de verte. Het landschap ademt een rust en ruigheid, precies zoals het er al eeuwenlang ligt.

Op deze plek getuigt Susiya van een Joodse gemeenschap dat door alle tijden heen vasthield aan dit gebied. Van de Hellenistische tijd tot ver in de islamitische perioden bleef dit een plek waar Joden leefden, baden en Gods Woord bewaarden.

Het herinnert mij aan Genesis 17:8: dit land is gegeven als eeuwig bezit en de ruïnes hier herinneren ons daaraan. Een stille getuigenis dat Hij trouw is, gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid. Wat een genade om dit met eigen ogen te hebben mogen zien.

In de volgende blog reizen we maar een klein stukje verder: naar een grot van David en een moderne nederzetting dat regelmatig te maken krijgt met Arabische provocaties en vertekende berichtgeving in de media.